BÜYÜME ve GELİŞMENİN  İZLENMESİ 

Ülkemizde çocuk ölüm nedenlerine bakıldığında solunum yolu enfeksiyonları ve ishalli hastalıklar ilk sırada yer almaktadır. Beslenme bozuklukları ise tek başına büyüme ve gelişme geriliğine, enfeksiyonlarla kombine olarak da hastalıkların ağır ve ölümcül seyretmesine neden olmaktadır.

Bilindiği gibi Anayasamız ve Umumi Hıfzısıhha Kanununca Ülkemiz sağlık şartlarının düzeltilmesi, sağlığa zarar veren tüm hususlarla mücadele edilmesi ve gelecek neslin sağlıklı yetiştirilmesi için gereken tedbirlerin alınması bir devlet görevi olarak belirlenmiştir.

Büyüme ve Gelişmenin İzlenmesi Programının amacı; sağlam ve hasta çocuk ayrımı yapmadan tüm çocukların hangi ortamlarda, nasıl bir beslenme uygulanarak  büyüdüklerinin saptanması ve erken tanı konularak girişimde bulunulmasıdır.

Halkın bu konuya dikkatinin çekilmesi ve bilgilendirilmesi amacıyla, ülkemiz genelinde 15 Nisan “Büyüme ve Gelişmenin İzlenmesi Günü” olarak belirlenmiştir. Büyüme ve gelişmenin izlenmesi sağlıklı nesillerin yetişmesi ve halk sağlığı açısından son derece önemlidir.

Çocuklara ait boy ve ağırlık ölçümleri, büyüme ve gelişmenin dolayısıyla beslenme durumunun belirlenmesinde önemli birer ölçümdür. Beslenme durumu hem bebek ve çocuklarda beslenme alışkanlıklarını, hem de tekrarlayan ve kronik hastalıkların sonuçlarını yansıtmaktadır.

Her yaş grubunda, bebeğin büyüme ve gelişme hızı, beslenmesi, bakımı farklılıklar gösterir. Çocuk ilk 15 günde doğum ağırlığının % 10’unu kaybeder. Fakat ilk üç içinde ayda  600- 1000 gr, 4-12 aylık dönemde ise  ayda 500-700 gr.   ağırlık kazanır. 13-24 aylar arasında çocuk daha yavaş kilo alır, 2 ayda bir 400-500 gr.   ağırlık kazanır. Çocukların boy ölçümleri de büyüme ve gelişmenin izlenmesinde önemlidir. İlk 3 ay içerisinde ortalama 2-4 cm, 4-12 aylık dönemde ayda 1,5-3 cm.  uzar. Bir yaşından sonra çocuk 2 ayda bir 1,5- 2 cm.  uzayarak ikinci yaşında 82-84 cm ye ulaşır. Bu ölçümlerin düzenli takibi için çocuklar 1yaşına kadar 9 kez, 1-3 yaş arası 6 ay ara ile, 4-6 yaş arası yılda bir izlenmelidir.

Genel durumu iyi olan çocuk hareketlidir ve yaşına uygun gelişme gösterir.

Büyüme çocukluk döneminin temel özelliğidir. Bu özellik başta beslenme olmak üzere çevresel ve genetik faktörlerden etkilenmektedir. Ülkemizde 24-59 ay arasındaki çocukların %25’i yaşına göre kısadır.5 yaşındaki çocukların yaklaşık beşte biri kronik olarak yetersiz beslenmiştir. Yine yaklaşık %10’u ciddi şekilde kronik beslenme bozukluğu göstermektedir.

Çocuğa ilk altı ay sadece anne sütü verilmesi en iyi beslenmedir. Emzirme, ilk aylarda bebeğin büyümesini ve hastalıklardan korunmasını sağlar. Aynı zamanda ilk bir yıl içinde yapılan aşılar çocuğu hastalıklardan korudukları gibi, bu hastalıklar sonucu görülecek beslenme yetersizliğini de önler

Bebeklerin bir yaşına kadar güneşli mevsimlerde her gün en az 15 dakika güneş ışığı ile doğrudan temas etmesi gereklidir. Güneşsiz mevsimlerde de doktora danışılarak ‘‘ D ’’ vitamini verilmelidir.

Çocuklara ek gıdaya başlandığı dönemden itibaren kansızlığı önlemek için, et, tavuk, balık, kuru fasulye, nohut, mercimek, karaciğer, tahin-pekmez gibi demirce zengin yiyecekler verilmelidir.

Çocukla konuşulması, oynanması ve çocuklara sevgi gösterilmesi; onun fiziksel, zihinsel ve duygusal gelişmesi için esastır. Çocuklar deneyerek ve yaparak öğrenirler. Büyümenin en temel öğelerinden biri olan oyun, yürüme konuşma, zihinsel, sosyal, fiziksel becerilerin gelişmesinde yardımcı olur. Oyun, okul döneminin temellerini atar ve ilerdeki hayatta gerekecek becerilerin ilk adımlarını oluşturur. Sağlıklı büyüyebilmek için bütün çocukların, gayretlerinin fark edilmesine ve övgüye ihtiyaçları vardır.